WYJAŚNIENIE TERMINÓW: RODZAJ, GATUNEK I ODMIANA

wszytsko o roślinach sadowniczych

Przy omawianiu zagadnień z zakresu sadownictwa ciągle używa się terminów: rodzaj, gatunek, odmiana. Należy więc bliżej zapoznać się z ich znaczeniem. Botanicy systematycy, prowadząc badania porównawcze roślin, starają wyodrębnić ich naturalne grupy o wspólnych cechach i ułożyć z nich naturalny system, który ułatwi poznanie niezliczonych roślin oraz łączącego je pokrewieństwa. Najważniejszą jednostką systematyczną jest gatunek. Do gatunku zaliczamy wszystkie osobniki o wielu wspólnych ważnych cechach. Gatunki zaś wykazujące wspólne cechy łączymy w rodzaj. Rodzajem jest na przykład jabłoń; gatunkami jabłoni są: jabłoń dzika, jabłoń niska, jabłoń śliwolistna, jabłoń jagodowa i inne. W wyniku różnych zabiegów hodowlanych (krzyżowanie, selekcja, wykorzystywanie zmian morfologicznych, pojawiających się w naturze) uzyskuje się osobnika o pożądanych cechach i właściwościach. Tego osobnika rozmnaża się przez szczepienie jego pączków lub kawałków pędu na podkładkach (drzewa) lub przez sadzonkowanie (krzewy) i otrzymuje się zbiór osobników jednakowych. Zbiór ten nazywamy w sadownictwie odmianą. Odmianami jabłoni są: Inflancka, Antonówka, Weałthy, Jonathan i szereg innych, gruszy — Faworytka, Lipcówka czy Salisbury. Czasami u roślin sadowniczych samorzutnie może nastąpić zmiana cech genetycznych w pączkach, tzw. mutacja. Wówczas np. u odmiany wydającej owoce o słomkowej barwie skórki jeden lub kilka pędów zaczyna wydawać owoce z intensywnym rumieńcem. Wystarczy pobrać pączki z takich pędów, zaokulizować podkładki i otrzymamy jak gdyby nową odmianę, tzw. sport. Sporty różnią się od odmiany wyjściowej przeważnie jedną cechą, np. barwą owocu, jakością skórki czy porą dojrzewania. Przykładem mogą być odmiany Starking i Starkrimson — sporty odmiany Red Delicious. Podobnie Red Melba jest sportem odmiany Melba czy Red Jonathan jest sportem odmiany Jonathan. Odmiana rośliny sadowniczej różni się zasadniczo od odmiany roślin rolniczych i warzywniczych, które są rozmnażane z nasion, przy czym potomstwo dziedziczy wszystkie cechy rodziców. Z nasion odmiany sadowniczej otrzymuje się siewki niczym nie przypominające drzewa macierzystego. Wyjątek stanowią niektóre odmiany moreli i brzoskwini, o których mówimy, że "powtarzają z nasion". Odmiany pozostałych roślin sadowniczych trzeba rozmnażać wegetatywnie.